Bir Resmi Tarih Mizanseni: Veda


Son günlerde sıkça ismini duyduğumuz bir film var; Veda. Zülfü Livaneli'nin direktörlüğünde ortaya çıkmış bir proje. Aslında 80'lerin aşırı kemalist neferlerinden Livaneli'nin ismini duyunca aklımdan geçmemişti değil şu yüce Atatürk takıntısı. Ancak filmi izledikten sonra görülen o ki Livaneli yine yapmış yapacağını...

Film epik bir film Salih Bozok'un hatıralarından oluşuyor. Filmi üç başlık altında incelemek istedim

• Senaryo
• Oyuncular
• Makyaj vb yan maliyetler

Dikkat: Filmi izlemeyenler için tehlikelidir!
Senaryo

Öncelikle şunu belirteyim; filmde marjinal sayılabilecek tek bir nokta dahi yok. Hatta Can Dündar'ın Mustafa'sına karşı Kemalistlerin çıkardığı bir panzehir gibi düşündüm bir ara neyse. Zaten Mustafa ile pek karşılaştırma yapmak istemiyorum.
Senaryo Türk halkının bilinçaltına resmi tedrisatla giren Atatürk tabusunu aynen koruyor hatta ilöğretim üçüncü sınıf Hayat Bilgisi ders kitabını anlatıyor gibi bir hâli var. Atatürk'ün daha altı yaşında devrim yapmayı aklına koyması (ben o yaşımda hangi meşin yuvarlağın peşindeydim hatırlamıyorum yahu) her zaman ulaşılmaz bir iyilik meleği olarak tasvir edilmesi sadece 30'lu yılların Milli Güvenlik derslerinden çıkmış yaşlı dede-nine mukabilinden güruhu bir de 12 Eylül'ün ardından dayatılan Atatürk tabusuyla mezun olmuş genç jenerasyonun alkış tuttuğu bir film hâline getirmiş Veda'yı.
Latife Hanım konusu da ayrı bir muâllâk. Atatürk'ü o iyilik meleği duruşundan çıkartmak istemeyen Livaneli'nin hedefinde Latife Hanım var. İki de bir Atatürk'e çemkiren bir portre çizdirilmiş adeta hatta sinemadaki bir takım insanlar Atatürk'ün "Fikriye" ismini ağzından kaçırdığı sahnesinde alkışladılar gerisini siz düşünün.
Son yıllarda Hollywood gibi dev pazarların ana karakterleri tabulaştırmaktan ziyade daha samimi daha sempatik ve olabilirliği daha çok olan yan karakterleri anlatmaya başlamışken (Public Enemies İnglourious Basterds vs) bizimkilerin hâlâ "Atatürk'ü yüceltelim yoksa dünya Atatürk'ü yanlış tanır" saplantısından çıkamamaları ne kadar da üzücü...
Oyuncular

Atatürk rolünün kim tarafından oynanacağı tartışma konusuydu; ancak görülen o ki Veda ekibi sadece gözü mavi olan Sinan Tuzcu'nun bu rolde oynatılmasına karar vererek sorunun ne kadar baştansavma çözüldüğünü apaçık gösteriyor. Tuzcu gibi çelimsiz zayıf dokunsan düşecek bir fiziğe sahip insanın bu rolde oynatılması gerçekten kötü olmuş.
Bir de şu "karizma" anlayışını bırakmamız gerekiyor. Kaşları çatık çevresine yan gözle bakıp duran biri karizmatik değildir anca sinirli birisidir. Hayır Hitler bile böyle bakmıyor yahu nerede kaldı o sevecen Atatürk'ün yüz hâli...
Firkiye'yi oynayan oyuncumuz (ismini hatırlayamdım şimdi) çok çocuksu kalmış; tamam Fikriye karakterini daha içten ve iyi biri olarak lânse etmek istiyorsunuz ancak sesinde bile bir toyluk sezilen oyuncunun bu role ne kadar yakıştığını hiç düşünmediniz mi?
Makyaj vs.

Filmden önce şişirilen bir diğer balon filmde kullanılan makyaj kilogramı gibi donelerdi; ancak görüyoruz ki bunlar da fos çıktı azizim. Hele Salih Bozok'un son yıllarına doğru girdiği o garip surat hâlini izlerken kendimi Mumya Evi filminde zannettim. Bozok terlediği vakit eriyip kaybolacak gibi bir hissiyat oluştu gözümde.
Yanan İzmir'i terkeden Yunan gemilerinin olduğu sahnenin montaj olduğu çok belli biraz üzerinde uğraşılabilirdi.
Ayrıca zeybek sahnesi de beklentilerimi karşılayamadı. Yeri dövmeye çalışan bir adamı görmek şahsen bana ayrı bir heyecan katmadı. Ancak şunu söylemeliyim ki çalan parçanın (Hatırla ey peri) aynı zamanda Adnan Menderes'in de en çok sevdiği şarkılardan olması gizli bir mesaj olabilir zira Atatürk o sahnede kalp krizi geçiriyor...
Sözün özü izlenmeyecek bir film değil ancak "Atatürk'ün filmi" olduğu iddiası da yanlış. Galada bile bahsi geçe Mustafa filminin biraz daha gerçekçi olduğu su götürmez bir gerçek...

__________________
TARiHiNi BiLMEYEN ULUSLAR YOK OLMAYA MAHKUMDUR. TARiHiMiZi ÖgRENELiM ÖgRETELiM.