Tarihi Süreç ve Sosyolojik Açidan Millet; Türk Milleti

Kavram kargasalarini her alanda yasadigimiz günümüz dünyasinda ele aldigimiz konu özelinde öncelikle kavramsal bir yaklasima ihtiyaç vardir. Esasen Arapça bir kelime olan millet farkli cografyalar ve sosyolojik olusumlar içerisinde bazen irk esasli bazen dil esasli bazen din esasli bazen kültür esasli bazen de vatandaslik esasli tariflendirilmistir. Birbirinden farkli bu yaklasimlarin ortak noktasi ise millet olgusunun olustugu insan topluluklarinin her birinde ortak kabullerde birlesme egilimlerinin var olmasidir.

Türk etnik unsurlari gibi uzak cografyalarda akrabalariyla dil birligi içerisinde yasayan Latin halklari için bu kavramsal gereksinim "naçao" kelimesiyle karsilanmak istenmisse de soy birligi olan Avrupa ve Güney Amerika toplumlarini kapsayacak bir ifade olmaktan uzaktir. ispanyolca "nacion" ise yönetim birligini isaret etmektedir. Bu ifadenin olusumunda ispanya'da yasayan ve etnik bilinci yüksek halklarin etkisinin oldugu düsünülebilir. Oysa dil bilimciler ingiliz dilindeki "nation" kelimesinin ilk anlaminin köken ya da soya isaret ettigi görüsünde birlesmektedirler. Fakat son dönemlerde ayni kelime politik birlik ve bagimsizlik vurgusu yapilarak tanimlanmaktadir.

Nacion kelimesi 1907 Barcelona basimli Enciclopedia Universal Ilustrada Europeo-Americana'da ayni hükümet tarafindan yönetilen bir ülkede yasayan insanlar toplami olarak açiklanmaktadir. Naçao ise 1958 Sao Paulo-Rio-Porto Alegre basimli Enciclopedia Brasileira Merito'da belirli bir toprak parçasinda ortak gelenek özlem ve çikarlari bulunan grubun birligini sürdürme sorumlulugunu üstlenen merkezi bir iktidara bagimli olan insanlarin olusturdugu kolektif yapi olarak tanimlanir. Dolayisiyla ortak ve egemen bir devlet unsuru iber dünyasinda bu tür tanimlarin merkezinde yer alir.[1]

Amerika Birlesik Devletleri'nin erken dönemlerinde kullanilan politik söylemlerde millet teriminin federe eyaletlerin haklari karsisinda merkeziyetçi ve üniter çagrisimlar uyandirmasindan kaçinmak amaciyla "halk" "birlik" "kamu" "konfederasyon" "ortak ülkemiz" gibi ifadeler sikça tercih edilmistir. ABD'de millet kolektif egemenliklerinin politik ifadesi olan bir devlette yasayan yurttaslar toplulugu olarak kabul görmüstür.[2] Asya ve Avrupa'da yasayan köklü milletlerin çok uzun bir tarih sürecinden geçtikleri düsünüldügünde ABD için yurttaslik bilincinin gelistirilmesi siyasi birligin esasi kabul edilmistir. Böylece toplumun ortak organizasyonu olan devlete baglilik arttirilmak istenmis ve toplumsal katilimin saglanmasi hedeflenmistir. Bunda büyük ölçüde basarili olunmus ve ulusal politikalari yönlendirenler açisindan bakildiginda da federe yapiyi ayakta tutmak için yurttaslik bilincini gelistirmeye dayali söylemler uygulayicilarin merkeziyetçi yaklasimlarini gizlemistir. Cografi konumu dolayisiyla Asya ve Avrupa devletlerine karsi dogal savunma hatlarina sahip olan ve dis güvenlik tehditlerinden büyük ölçüde arinmis olmasiyla her alanda gelisimini sürdürebilmis günümüzde de küresel güç olmus bir devletin yurttaslarinin ayni yönetim altinda olmayi arzulamalari da son derece dogal kabul edilmelidir. ABD açisindan bakildiginda bu yaklasimin ne kadar gerçekçi tespit edildigi ve siyasi birlik için de kavramlarin içinin nasil doldurulmasi gerektigine gösterilecek hassasiyetin önemi anlasilmaktadir.

Yakin komsumuz iran'i ele aldigimizda ise millet kavraminin Osmanli'da oldugu gibi din mensubiyetiyle açiklandigini bunun yaninda açikça ifade edilmese de mezhepsel birlige millet kavrami içinde yer verdiklerini görmekteyiz. ASAM iran uzmani Arif Keskin 2006 yilindaki bir sunumunda resmi olmayan verilere göre iran'da yasayan Türk topluluklarinin ülkedeki en büyük etnik yapiyi olusturdugunu 65 milyonluk nüfusun gerçekte 34 milyonluk kisminin Türk etnik unsurlarindan olustugunu belirtmisti. Bu durum iran'da algilanmasi saglanmis olan millet anlayisinin o cografyadaki siyasi birlik açisindan dogru oldugunu gösterir. Eger iran nüfusunun büyük çogunlugu Fars etnik unsurlarindan olussaydi köklü Fars kültürünün bir ulus devlet dogurmasi kaçinilmazdi. Böyle bir varsayim iran cografyasinda algilanan millet tarifinin Osmanli sonrasi kurulmus Türkiye Cumhuriyeti'nde son yillara kadar kabul gördügü dogrultuda algilanacagini düsündürmektedir.

Dilimize Arapçadan geçmis olan millet kelimesi Osmanlilarda genellikle etimolojik tanimina uygun olarak din birligini ifade edecek sekilde kullanilmistir. Beylikler döneminde soy birligi esas alinmissa da devlet güçlendikçe din birligi millet olgusunun temelini teskil etmistir. Kelimenin Osmanlica ilk anlami da din ve mezheptir.[3] Türk etnik unsurlarinin kurmus oldugu büyük devletlerin uzun süren hâkimiyetlerinin de etkisiyle Avrupalilar Farslar disindaki bütün Müslümanlari Türk olarak adlandirmislardir. Fakat Ziya Gökalp Makaleler II isimli eserinde millet kelimesini dilimizde Arapça manasinin disinda "asirlarca beraber yasamis zulüm ve felaketlere beraberce gögüs germis san ve serefi beraber elde etmis beraber aglayip beraber sevinmis gelecekte ortak hedefe ulasmak ve beraber muzaffer olmak için yardimlasan insanlar toplulugu" olarak ifade etmistir.

Millet kabile-asiret feodal yapidan daha üst düzeyde donatilmis bir üst kurulusa yükselisin son safhasidir. Sosyolojik açidan etniklik bir çesit dayanisma ve kendini kendinde bulma sorgulamasi olarak karsimiza çikmakta iken millet etniklik suuruna saygili olmak kaydiyla halklarin ortak duygu dil ve dinde birlesmesidir. Milletler zorlamayla degil bir sosyolojik gelisim sonucu ortaya çikmistir.[4] Millet olma bilinci milli devlet olma arzusuyla birlikte gelisme gösterir. Toplumlarin kültür degerleri inançlari ve sosyal yapilarindaki farkliliklar millet olma süreçlerinin de farklilik göstermesine neden olmustur.

Millet kelimesi Türk Dil Kurumu sözlügünde üç ayri anlamda açiklaniyor. Konumuza esas olan ilk anlami "çogunlukla ayni topraklar üzerinde yasayan aralarinda dil tarih duygu ülkü gelenek ve görenek birligi olan insan toplulugu ulus" olarak verilmistir. Bu da gösteriyor ki ülkemiz toplumu açisindan genel kabul görmüs millet tarifi kesin olarak bir cografi bütünlük arz eden vatan topraklarinin ötesinde kültür tarih ortak ülkü ve dil birligini ifade eder. Tarihsel süreç içinde çok genis bir cografyada farkli sinirlara sahip olan devletleriyle var olmus Türkler sahip olduklari devletlerin yikilmasi ve sinirlarinin degismesiyle hâkim unsurun Türkler olmadigi bir baska devletin sinirlari içerisinde yasamak zorunda kalmissa da çogunlukla dil ve kültürlerini yasatmislardir. Fakat bu ortak özellikler millet olgusunun devami için yeterli degildir. Ortak tarih ortak dil ve ortak kültür degerlerinin millet olgusunu meydana getirmesi için gerekli olan en önemli unsur ülkü birligidir. Bu durumun var olabilecegi de göz ardi edilemeyeceginden Türk Milleti açisindan kesin bir politik sinir belirlemek mümkün degildir. Amaç birligine sahip topluluklarin ilk egilimi ortak bir yönetime sahip olma yönündedir. Birlikte yüceltecekleri bir devlet ve ortak bir yönetimi arzu etmeme durumu bölünmeyi ayrismayi kültürel farkliliklari etnik farkliliklari öne çikaracaktir. Bu durum ise bir topluluktaki milletlesme sürecini yok eder. Türklerde millet olgusu sürekli bir kapsama egilimini öne çikarmaktadir. Bu nedenle islam anlayisinin da etkisiyle milliyet kavrami sadece soy ve kökene dayandirilmamakta hâkim unsurun Türk etnik kökenliler olmasi nedeniyle agirlikli olarak kavramlar üzerinde bir hassasiyet gösterilmektedir. Bunun disinda ortak çikar ve hedefler dogrultusunda birlesen kesimler hep o milletin fertleri kabul edilir.

Ancak Türkiye ve Türk Milleti açisindan unutulmamasi gereken en önemli nokta ise Türkiye adlandirmasinin 6. yüzyilda Bizanslilar tarafindan yapildigi Prof. Dr. ilber Ortayli'nin ifadesiyle 12. yüzyilda da Cenovali ve Venedikli tüccarlarin ülkemizi Turchia olarak adlandirmis oldugudur. Bu da gösteriyor ki ülkemiz topraklari ismini Türklerden almistir. Türk (Türik Törük) ismi ise yaklasik iki bin yil önce henüz bugünkü etnik unsurlarin ortaya çikmadigi dönemde ortaya çikmistir. ilk Türk ismini kullanan devlet ise Göktürk Devleti'dir. Son dönemlerde ülkemiz toplumunun etnik mozaik olarak gösterilme çabalari konuya hâkim olmadan yanlis ifadelerin dillendirilmesine zemin hazirlamistir. Onlarca etnik gruptan bahsedilirken Türk ismi de Türkmen Tatar Yörük Zaza Kumuk Azeri Kürt Tahtaci Özbek Kazak Uygur gibi esasen Türk Milleti'ni olusturan temel etnik unsurlarla ayni kategoride zikredilmektedir. Fakat bunun yaninda etnik milliyetçilik dinsel ve mezhepsel milliyetçilik yaklasimlari da reddedilmektedir. Yari dogru yari yanlis bir yaklasim ise ciddi anlamda kavram kargasasina yol açmaktadir.

Yaklasik 6000 etnik grubun var oldugu dünyamizda az sayida milletten söz edilir. Bu da etnik unsurlarin milletlerin yapi taslari oldugunu gösterir. Ayni sekilde düsünüldügünde ortak inanca sahip milletler de ümmet olgusunu meydana getirir. Her bir etnik grubun kendi özelliklerini farklilik olarak öne çikardigi ve kendilerine özgü bir yönetim birligi arzuladiklari düsünüldügünde sürekli bir çatismanin kaçinilmaz olacagi da görülmektedir. Binlerce yillik bir medeniyet ve hâkimiyet ortaya koymus topluluklar millet olma sürecini tamamlamis kabul edilebilir. Örnegin Yunanlilar bir millettir Araplar Farslar Slavlar Almanlar ve Türkler de millettir. Her biri birçok etnik unsurdan olusur. Milletlesme sürecini devam ettiren Ermeniler henüz millet kabul edilemez. Ermeni Kilisesi'nin reddetmedigi Ermeni diasporasinin da israrla arkasinda durdugu "soykirim" meselesi Ermeni toplumunun amaç birlikteligini saglamada kullandigi kendileri için degerli faraziyesidir. Dolayisiyla toplumlara mensup kisilerin mensubiyet bilinçleri ve suurlari arttirilarak milletlesme sürecinin devam etmesi saglanir. Bunun için ortak düsman üretmek vazgeçilmez bir çözüm yoludur.

Etnik kökene saygi çerçevesinde etnik ayrimciligin yapilmadigi ortak amaç dil din ve kültür birlikteligi ideal bir millet olgusunu meydana getirmek için vazgeçilmez unsurlardir. Ülkemiz açisindan bakildiginda milletin bütünü için bir cografi adlandirmanin yapilamayacagi yakin tarihte bagimsizlik mücadelemiz içerisinde yer almis fakat bugün sinirlarimiz disinda kalmis millet unsurlari da düsünülerek politik sinirlarla ve hukuksal bir tarifle de bu gereksinimin karsilanamayacagi ortadadir.

Çesitli arastirmalarda Türkiye'de anadili Türkçe disinda olan topluluklarin orani % 8 ile % 10 araligindadir. Kendini etnik olarak Türk olarak adlandiranlarin orani da çesitli arastirmalarda % 89 ile % 93 araliginda tespit edilmistir. Bu sonuçlar bize Türkiye'de ki hâkim unsurun kendini Türk olarak adlandiran ve anadilininse Türkçe oldugunu ifade edenler oldugunu açikça gösterir. Bu kaçinilmaz mevcudiyeti reddetmeden önce tersinden düsünerek fikir yürütmekte yarar vardir. Verilen rakamlarin disinda kalanlar da çogunlukla Türk Milleti'nin bir parçasidir. Bunun tespiti tarihsel sosyolojik ve antropolojik yaklasimlarla da son derece mümkündür. Zaten azinlik hissiyatina sahip topluluklarin da bu durumu yakin tarihte hukuken tespit edilmistir. Yeni azinliklar aramaya gerek yoktur. Farkliliklari farkli millete mensubiyet gibi sunmakta olanaksizdir. Toplumlarin temelini teskil eden ailede dahi fertleri birbirinden ayiran birçok özellik vardir. Bu ayri özellikler mensup olunan kurumun zenginligi iken ortak degerler de mensup olunan kurumun birlestiricisidir.

Sinirlarin ortadan kalkmasinin mümkün görünmedigi dünyamizda her siyasi birlik etki alani içerisinde en uygun tarifi kabul ettirerek psikolojik etkilerin siyasi çatisma ve ayrismalari getirmesine engel olma çabasinda olacaktir. Bunu basaramayanlarin geçmiste oldugu gibi ayrisarak degisime maruz kalacagi anlasilmaktadir.

Tarih insanliga ayrilikta zulüm oldugunu her defasinda kanitlamistir.

Fatih KOsAK / Kasim 2007 / istanbul



[1] Hobsbawm E. J. 1780'den günümüze Milletler ve Milliyetçilik "Program Mit Gerçeklik" Ayrinti Yayinlari(Çeviri) istanbul 1993 s. 30

[2] Hobsbawm E. J. a. g. e. s. 34

[3] Dogan A. Osmanlica Türkçe Sözlük Akçag Yayinlari Ankara 2005 s. 409

(Millet: 1- Din mezhep. 2- Bir din veya mezhepte bulunanlarin tamami. 3- Sinif topluluk. 4- Kategori makule.)

[4]Türkdogan O. Niçin Milletlesme? Milli Kimligin Yükselisi Türk Dünyasi Arastirmalari Vakfi Yayini istanbul 2005 önsöz.

__________________
TARiHiNi BiLMEYEN ULUSLAR YOK OLMAYA MAHKUMDUR. TARiHiMiZi ÖgRENELiM ÖgRETELiM.

Bilgi ve Paylasim için Tesekkürler.

__________________
__________________________________:
Kırık Link Taşıyan Herkese 500 + Rep:45:

emeklerinize saglık güzel calışmalar

__________________
Muhterem milletime vasiyet ederim ki başına geçireceği insanların kanındaki cevher-i asliyi tayin etmekten bir an fariğ kalmasınlar ATATÜRK.
Yani başına geçireceği insanların hangi kandan olduklarına bakıp Türk kanı taşımayanları başına getirmesinler.
Yaptigim Tüm Paylasimlar alintidir...yarısı benim amaaaaaaaaa::)))

Sizden Ricam Lütfen Bu Emek İçin 5 Saniyelik Teşekkürü Çok Görmeyin.






Acil durumlarda Msn Dostlar

susurluklu_1907_1907@hotmail.com

ALLAHIM; TÜRKÇE konuşulan TÜRK’e yurtluk etmiş olan yerleri kıyamete kadar TÜRK’ün hükmü altında bırak !