Çeviri Örnekleri-Orhun Âbideleri(Bilge Kağan Âbidesi)Doğu yüzü - AsilTürk - Yüreği Vatan Sevgisi İle Dolu Herkesin Buluşma Mekanı

**Gakkos23** · 12-Haziran-2011, 22:52

Orhun Âbideleri – Çeviri Örnekleri
(Bilge Kağan Âbidesi)

Doğu yüzü

[1] Tengri teg Tengri yaratmış Türk Bilge Kağan sabim: Karigım Türk Bilge [Kağan ... ]ti Sir Tokuz Oğuz İki Ediz kerekülüg begleri budunı [ ... Tü]rk teng[ri ... ]
[1] Tanrı gibi Tanrı yaratmış Türk Bilge Kağanı sözüm: Babam Türk Bilge Kağanı … Sir Dokuz Oğuz İki Ediz çadırlı beyleri milleti … Türk tanrısı
[2] üze kağan olurtum. Olurtukuma ölteçiçe sakınığma Türk begler budun ögirip sebinip torigtamış közi yügerü körti. Bödke özüm olurup bunca ağır törüg tört bulungdakı [ ... ]dim. Üze kök Tengri as[ra yağız yir kılındukda ikin ara kişi oğlı kılınmış].
[2] üzerinde kağan oturdum. Oturduğumda ölecek gibi düşünen Türk beyleri milleti memnun olup sevinip yere dikilmiş gözü yukarı baktı. Bu zamanda kendim oturup bunca ağır töreyi dört taraftaki … dim. Üstte mavi gök altta yağız yer kılındıkta ikisi arasında insan oğlu kılınmış.
[3] Kişi oğlında üze eçüm apam Bumın Kağan İstemi Kağan olurmış. Olurupan Türk budunurig ilin törüsin tuta birmiş

iti birmiş. Tört bulurig kop yağı ermiş. Sü sülepen tört bulungdakı budunuğ [kop almış

kop baz kılmış]. Başlığığ [yü]kündürmüş

tizlig[ig sökürmiş. İlgerü Kadırkan yışka tegi kirü]
[3] İnsan oğlunun üzerine ecdadım Bumın Kağan İstemi Kağan oturmuş. Oturarak Türk milletinin ilini töresini tutu vermiş düzene soku vermiş. Dört taraf hep düşman imiş. Ordu sevk ederek dört taraftaki milleti hep almış hep tâbi kılmış. Başlıya baş eğdirmiş dizliye dik çöktürmüş. Doğuda Kadırkan ormanına kadar batıda
[4] Temir Kapığka tegi kondurmış. İkin ara idi oksuz Kök Türk iti anca olurur ermiş. Bilge kağan ermiş

alp kağan ermiş. Buyrukı bilge ermiş erinç

alp ermiş erinç. Begleri yime budunı [yime tüz ermiş. Anı] üçün ilig anca tutmış erinç. İlig tutup törü[gitmiş. Ozi anca kergek bolmış].
[4] Demir Kapıya kadar kondurmuş. İkisi arasında pek teşkilâtsız Gök Türkü düzene sokarak öylece oturuyormuş. Bilgili kağan imiş cesur kağan imiş. Buyruku bilgili imiş tabiî Cesur imiş tabiî. Beyleri de milleti de doğru imiş. Onun için ili öylece tutmuş tabiî. İÜ tutup töreyi düzenlemiş. Kendisi öylece vefat etmiş.
[5] Yoğçı sığıtçı örigre kün toğsıkdakı Bökli çöl[l]üg il Tabğaç Tüpüt Apar Purum Kırkız Üç Kurıkan Otuz Tatar Kıtariy Tatabı bunca budun kelipen sığtamış

yoğlamış. Antağ külüg kağan er[miş. Anda kisre inişi kağan bolmış eri]nç. Oğlıtı kağan bolmış erinç. Anda [kisre inişi eçisin teg]
[5] Yasçı ağlayıcı doğuda gün doğusundan Bökli Çöllü halk Çin Tibet Avar Bizans Kırgız Üç Kurıkan Otuz Tatar Kıtay Tatabı bunca millet gelip ağlamış yas tutmuş. Öyle ünlü kağan imiş. Ondan sonra küçük kardeşi kağan olmuş tabiî oğulları kağan olmuş tabiî. Ondan sonra küçük kardeşi büyük kardeşi gibi
[6] kılınmaduk erinç

oğlı karigın teg kılınmaduk erinç. Biligsiz kağan olurmış erinç

yablak kağan olurmış erinç. Buyrukı yime biligsiz ermiş erinç

yablak ermiş erinç. Begleri budunı tüzsüz üçün Tabğaç budun tebliğin kürlügin [üçün armakçısjın üçün inili [eçili kiriğşürtükin üçün begli budunluğ]
[6] kılınmamış olacak oğlu babası gibi kılınmamış olacak. Bilgisiz kağan oturmuştur kötü kağan oturmuştur. Buyruku da bilgisizmiş tabiî kötü imiş tabiî. Beyleri milleti ahenksiz olduğu için aldatıcı olduğu için Çin milleti hilekâr ve sahtekâr olduğu için küçük kardeş ve büyük kardeşi birbirine düşürdüğü için bey ve milleti
[7] yorigşurtukın üçün Türk budun illedük ilin ıçğınu ıdmış kağanladuk kağanın yitürü ıdmış. Tabğaç budunka beglik un oğlın kul kıltı

isilik kız oğhn kürig kıldı. Türk begler Türk atın ıtı. Tab[ğaçğı] begler Tabğaç at[ın tutupan Tabğaç kağanka körmiş. Elig yıl]
[7] karşılıklı çekiştirttiği için Türk milleti il yaptığı ilini elden çıkarmış kağan yaptığı kağanını kaybedi vermiş. Çin milletine beylik erkek evlâdını kul kıldı hanımlık kız evlâdını cariye kıldı. Türk beyler Türk adını bıraktı. Çinli beyler Çin adını tutarak Çin kağamna itaat etmiş. Elli yıl
[8] işig küçüg birmiş. İlgerü kün toğsık[k]a Bökli kağanka tegi süleyü birmiş. Kurığaru Temir Kapığka süleyü birmiş. Tabğaç kağanka ilin törüsin alı birmiş. Türk kara kamağ budun anca timiş: İllig budun [ertim

ilim amtı kanı

kimke ilig kazğanur men tir ermiş].
[8] işi gücü vermiş. Doğuda gün doğusunda Bökli kağana kadar ordu sevk edi vermiş. Batıda Demir Kapıya ordu sevk edi vermiş. Çin kağanına ilini töresini alı vermiş.Türk halk kitlesi şöyle demiş: İlli millet idim ilim şimdi hani kime ili kazanıyorum der imiş.
[9] Kağanlığ budun ertim

kağanım kanı. Ne kağanka işig küçüg birür men tir ermiş. Anca tip Tabğaç kağanka yağı bolmış. Yağı bolup itimi yaratunu umaduk yana içikmiş. Bunca işig küçüg birtükgerü sakınmatı Türk budunuğ ölür[eyin

uruğsır]atayın tir ermiş. Yokadu barır ermiş. Üze
[9] Kağanlı millet idim kağanım hani ne kağana işi gücü veriyorum der imiş. Öyle diyip Çin kağanına düşman olmuş. Düşman olup kendisini tanzim ve tertip edemediğinden yine tâbi olmuş. Bunca işi gücü vermediğini düşünmeden Türk milletini öldüreyim kökünü kurutayım der imiş. Yok olmaya gidiyormuş. Yukarıda
[10] Türk Tengrisi ıduk yiri subı anca itmiş erinç. Türk budun yok bolmazun tiyin budun bolçun tiyin karigım İltiriş kağanığ ögüm İlbilge Katunuğ tengri töpüsinde tutup yügerü kötürti erinç. Karigım kağan yiti yigirmi erin [taşıkmış. Taşra yorıyur tiyin kü eşidip balıkdakı tağıkmış

tağdakı ]
[10] Türk Tanrısı mukaddes yeri suyu öyle tanzim etmiştir. Türk milleti yok olmasın diye millet olsun diye babam İltiriş kağanı annem İlbilge Hatunu göğün tepesinden tutup yukarı kaldırmıştır. Babam kağan on yedi erle dışarı çıkmış. Dışarı yürüyor diye ses işitip şehirdeki dağa çıkmış dağdaki
[11] inmiş. Tirilip yitmiş er bolmış. Tengri küç birtük üçün karigım kağan süsi böri teg ermiş

yağısı koriy teg ermiş. İlgerü kurığaru sülep tirmiş

kubratmış. Kamağı yiti yüz er bolmış. Yiti yüz er bolup [ilsiremiş kağansıramış budunuğ kürigedmiş kuladmış budu]nuğ Tü[rk tö]rüsin [ıçğınmış]
[11] inmiş. Toplanıp yetmiş er olmuş. Tanrı kuvvet verdiği için babam kağanın askeri kurt gibi imiş düşmanı koyun gibi imiş. Doğuya batıya asker sevk edip toplamış yığmış. Hepsi yedi yüz er olmuş. Yedi yüz er olup ilsizleşmiş kağansızlaşmış milleti cariye olmuş kul olmuş milleti Türk töresini bırakmış
[12] budunuğ eçüm apam törüsinçe yaratmış boşğurmış. Tölis Tarduş budunuğ anda itmiş. Yabğuğ şadığ anda birmiş. Biriye Tabğaç budun yağı ermiş. Yırıya Baz Kağan

Tokuz Oğuz budun yağı ermiş. Kı[rkız Kurıkan Otuz Tatar Kıtariy Tatabı kop yağı ermiş. Ka]rigım [kağan bunca ..kırk artukı]
[12] milleti ecdadımın töresince yaratmış yetiştirmiş. Tölis Tarduş milletini orda tanzim etmiş. Yabguyu şadı orda vermiş. Güneyde Çin milleti düşman imiş. Kuzeyde Baz Kağan Dokuz Oğuz kavmi düşman imiş. Kırgız Kurıkan Otuz Tatar Kıtay Tatabı hep düşman imiş. Babam kağan °unca…. kırk
[13] yiti yolı sülemiş

yigirmi sürîgüş sürigüşmiş. Tengri yarlıkaduk üçün illigig ilsiretmiş

kağanlığığ kağansıratmış

yağığ baz kılmış

tizligig sökürmiş

başlığığ yükündürmiş. Karigım kağan [anca ilig törüg kazğanıp uça barmış]. Karigım [kağanka] baş[lay]u Baz Kağanığ balbal [tikmiş. Karigım]
[13] yedi defa ordu sevk etmiş yirmi savaş yapmış. Tanrı lütfettiği için illiyi ilsizletmiş kağanlıyı kağansızlatmış. düşmanı tâbi kılmış dizliye diz çöktürmüş başlıya baş eğdirmiş. Babam kağan öylece ili töreyi kazanıp uçup gitmiş. Babam kağan için ilkin Baz Kağanı balbal olarak dikmiş. Babam
[14] kağan uçdukda özüm sekiz yaşda kaltım. Ol törüde üze eçim kağan olurtı. Olurupan Türk budunuğ yiçe itdi

yiçe igit[t]i. Çığariyığ bay kıldı

azığ öküş kıldı. Eçim kağan olurtuk[d]a özüm tigin erk[ ... ]iy[... ] Tengri [yarlıkaduk üçün]
[14] kağan uçtuğunda kendim sekiz yaşında kaldım. O töre üzerine amcam kağan oturdu. Oturarak Türk milletini tekrar tanzim etti tekrar besledi. Fakiri zengin kıldı azı çok kıldı. Amcam kağan oturduğunda kendim prens … Tanrı buyurduğu için
[15] tört yigirmi yaşımka Tarduş budun üze şad olur-tum. Eçim kağan birle ilgerü Yaşıl ögüz Şanturig ya-zıka tegi süledimiz. Kurığaru Temir Kapığka tegi sü-ledimiz. Kögmen aşa Kırkız yiririge tegi s[üledimiz. Kamağı biş] otuz sü[ledimiz. üç yigirmi sürigüşdü-müz. İlligig ilsiretdimiz. kağanlığığ kağansıratdımız

Tizligig]
[15] on dört yaşımda Tarduş milleti üzerine şad oturdum. Amcam kağan ile doğuda Yeşil Nehire Şantung ovasına kadar ordu sevk ettik. Batıda Demir Kapıya kadar ordu sevk ettik. Kögmeni aşarak Kırgız ülkesine kadar ordu sevk ettik.Yekun olarak yirmi beş defa ordu sevk ettik on üç defa savaştık illiyi ilsizleştirdik kağanlıyı kağansızlaştırdık. Dizliye
[16] sökürtümüz

başlığığ yükündürtümüz. Türgiş kağan Türk[üm] budunum erti. Bilmedükin üçün bizirige yarigıldukın yazındukın üçün kağanı ölti

buyrukı begleri yime ölti. On Ok budun emgek körti. Eç[ümiz apamız tutmış yir sub idi]siz kalmazun [tiyin Az budunuğ itip yaratıp... Bars Beg]
[16] diz çöktürdük başlıya baş eğdirdik. Türgiş kağanı Türküm milletim idi. Bilmediği için bize karşı yanlış hareket ettiği ihanet ettiği için kağanı öldü buyruku beyleri de öldü. On Ok kavmi eziyet gördü. Ecdadımızın tutmuş olduğu yer su sahipsiz kalmasın diye Az milletini tanzim ve tertip edip … Bars bey
[17] erti. kağan atığ bunda biz birtimiz. Sirigilim kunçuyuğ birtimiz. Özi yazındı

kağanı ölti

budunı kürfg kul boldı. Kögmen yir sub idisiz kalmazun tiyin Az Kırkız budunug i[tip] yaratıp keltimiz. Sürigüşdümüz. [ ... ilin yana birtimiz. İlgerü] Kadır-kan y[ışığ aşa] b[udunu]ğ anca [kondurtumuz

anca itdimiz. Kurığaru]
[17] idi. Kağan adını burda biz verdik Kız kardeşim prensesi verdik. Kendisi ihanet etti kağanı öldü milleti cariye kul oldu. Kögmenin yeri suyu sahipsiz kalmasın diye Az Kırgız milletini tanzim ve tertip edip geldik. Savaştık … ilini geri verdik. Doğuda Kadırkan ormanını aşarak milleti öyle kondurduk öyle düzene soktuk. Batıda
[18] Kerigü Tarbanka tegi Türk budunuğ anca kondur tumuz

anca itdimiz. Ol ödke kul kulluğ kürig kürig- lüg bolmış erti. İnişi eçisin bilmez erti

oğlı karfgın bilmez erti. Anca kazğanmış anca itmiş ilim[iz törümüz erti. Türk Oğuz begleri bud]un eşid: Üze Tengri basma[sar asra] yir telinmeser
[18] Kengü Tarbana kadar Türk milletini öyle kondurduk öyle düzene soktuk. O zamanda kul kullu cariye cariyeli olmuştu. Küçük kardeş büyük kardeşini bilmezdi oğlu babasını bilmezdi. Öyle kazanılmış öyle düzene sokulmuş ilimiz töremiz vardı. Türk Oğuz beyleri milleti işit: Üstte gök basmasa altta yer delinmese
[19] Türk budun ilirîgin törürigün kim artatı udaçı [ert]i? Türk budun ertin

ökün! Küregürigün üçün igidmiş kağanırîga ermiş [barmış edgü] i liriğe kentü yangıldığ

yablak kigürtüg. Yaraklığ kandın kelip yariya iltdi? Sürigüglüg kandın [kelipen] süre [iltdi? Iduk Ötüken yı]ş budun bardığ. İlgerü [barığma] bardığ. Kurığaru
[19] Türk milleti ilini töreni kim bozabilecekti? Türk milleti vaz geç pişman ol! Disiplinsizliğinden dolayı beslemiş olan kağanına hür ve müstakil iyi i^ne karşı kendin hata ettin kötü hâle soktun. Silâhlı nereden gelip dağıtarak gönderdi? Mızraklı nereden gelerek sürüp gönderdi? Mukaddes Ötüken ormanının milleti gittin! Doğuya giden gittin! Batıya
[20] barığma bardığ. Barduk yirde edgüg ol erinç: [Ka-nı]rig ögüzçe yügürti. Sürigüküg tağça yatdı. Beglik un oğlırigın kul kıldığ. [İsilik kız oğlurigın] kürig kıldığ. Ol bilmedükügün üçün yablakırigın üçün eçim kağan uça bardı. Başlayu Kırkız kağanfığ balbal tikdim]. Türk budun atı küsi yok bolmazun tiyin karigım kağanığ
[20] giden gittin! Gittiğin yerde hayrın şu olmalı: Kanın nehir gibi koştu. Kemiğin dağ gibi yattı. Beylik erkek evlâdını kul kıldın. Hanımlık kız evlâdını cariye kıldın. O bilmemenden dolayı kötülüğün yüzünden amcam kağan uçup gitti. Önce Kırgız kağanını balbal olarak diktim. Türk milletinin adı sanı yok olmasın diye babam kağanı
[21] ögiim katunuğ kötürügme Tengri il birig[me tejrîgri Türk budun atı küsi yok bolmazun tiyin özümün ol Tengri kağan olurt[dı erinç. Nerig] yılsığ budunda üze olurmadım. İçre aşsız taşra tonsuz yabız yablak budunda [üze olurtum]. [İnim Kül Ti]gin iki şad inim Kül Tigin [birle] sözleşdimiz.[Karigımız]
[21] annem hatunu yükselten Tanrı il veren Tanrı Türk milletinin adı sanı yok olmasın diye kendimi o Tanrı kağan oturttu tabiî. Varlıklı zengin millet üzerine oturmadım. İçte aşsız dışta elbisesiz; düşkün perişan millet üzerine oturdum. Küçük kardeşim Kül Tigin iki şad küçük kardeşim Kül Tigin ile konuştuk. Babamızın
[22] eçimiz kazğanmış budun atı küsi yok bo[lmaz]un tiyin

Türk budun üçün tün udımadım. Küntüz olurmadım. İnim [Kül Tigin birle iki şad] birle ölü yitü kazğandım. Anca kazğanıp biriki budunuğ ot sub kılmadım. Men [özüm kağan olurtukuma] yir sayu barmış bu [dun y adağın yalırigın?] ölü yitü [yana]
[22] amcamızın kazanmış olduğu milletin adı sanı yok olmasın diye Türk milleti için gece uyuyamadım gündüz oturmadım. Küçük kardeşim Kül Tigin ile iki şad ile öle yite kazandım. Öyle kazanıp bütün milleti ateş su kılmadım. Ben kendim kağan oturduğumdan her yere gitmiş olan millet yaya olarak çıplak olarak öle yite geri
[23] kelti. Budunuğ igideyin tiyin yırığaru Oğuz budun tapa ilgerü Kıtariy Tatabı [bu]dun tapa birigerü Tabğaç tapa iki yigir[mi süledim ...] sürigüşdüm. Anda kisre Tengri yarlıkaduk üçün kutum ülügüm bar üçün ölteçi budunuğ [tirgür]ü igit[t]im. Yalırig budunuğ tonluğ kıldım. Çığariy bud[unuğ] bay ki [İdim].
[23] geldi. Milleti besleyeyim diye kuzeyde Oğuz kavmine doğru; doğuda Kıtay Tatabı kavmine doğru; güneyde Çine doğru on iki defa ordu sevk ettim … savaştım. Ondan sonra Tanrı buyurduğu için devletim kısmetim var olduğu için ölecek milleti diriltip besledim. Çıplak milleti elbiseli kıldım. Fakir milleti zengin kıldım.
[24] Az budunuğ öküş kıldım. Iğar illigde ı[ğar] kağanlığda yig kıldım. Tört bulurigdakı budunuğ kop baz kıldım

yağışız kıldım. Kop manga körti. Yiti yigirmi yaşıma Tarigut tapa süledim. Tarigut budunuğ bozdum. Oğlın yo[tuz]ın yılkısın barımın anda altım. Sekiz yegirmi yaşıma Altı Ç[ub Soğdak]
[24] Az milleti çok kıldım. Değerli illiden değerli kağanhdan daha iyi kıldım. Dört taraftaki milleti hep ^bi kıldım düşmansız kıldım. Hep bana itaat etti. On yedi yaşımda Tanguta doğru ordu sevk ettim. Tangut milletini bozdum. Oğlunu karısını at sürüsünü servetini orda aldım. On sekiz yaşımda A1tı Çub Soğdaka

Konu Bilgileri
	Konu Başlığı Çeviri Örnekleri-Orhun Âbideleri(Bilge Kağan Âbidesi)Doğu yüzü	Konudaki Cevap Sayısı 0
	Şuan Bu Konuyu Görüntüleyenler	Görüntülenme Sayısı 89

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Stil
Normal Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde gösterime geç

Farkli Bir Ses, Farkli Bir Nefes / 24 Saat Kesintisiz Türk Müzigi

Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)