Türk Devletlerinde Hükümdar

Osmanli öncesi dönemi gayriislami devir olan baslica Asya Hunlari Avrupa Hunlari Tabgaçlar Asya AvarlariGöktürkler Uygurlar ve Karahanlilar ile islami Selçuklu devri Devletleri baslica Gazneliler Büyük Selçuklular Irak Selçuklulari Türkiye Selçuklulari Harizmsahlar ile genellikle Osmanlilar ile çagdas Anadolu Beyliklerini ihtiva eder.

Türk Hükümdari

Eski Türk toplumunun sosyopolitik yapisi üzerinde çalisanlar; ailesoysop seklindeki örgütlenmelerin ailevi; boyuz il seklindeki örgütlenmelerin siyasi oldugunu ileri sürmüslerdir.Eski Türklerde siyasi nitelikteki oymaksiyasi-idari otoriteyi elinde tutan bir beyin otoritesi altinda örgütlenmis ve oymaklarin birlesmeleriyle de boy(ulus) olusmustur.Her boyun bir boy beyi bulunmaktadir.Boylarin birlesmeleri ile il (devlet) örgütlenmistir. Böylece en genis örgütlenme olan il federatif bir yapida belirmektedir.Eski Türk Devletlerinde görülen kuvvetli ademi merkeziyetçilikaslinda devletin ülkesinin iktidari elinde tutan hanedanin mülkü sayilmasi ve ülkenin aile bireyleri arasinda “ülüs” sisteminin geregi olark dagitilmasindan kaynaklanmaktadir.Türk Kaganlari egemenlik hakkini dogrudan dogruya tanridan almislardir.Ama Göktanri hükmetme hakkini bir aileye vermistir.Hakan ailesinin bütün erkekleri hükümdar olma hakkina sahiptirler.Bu anlayistan dolayi eski Türk Devletlerinde hakanlar ülkelerini kardesleri ve ogullari arasinda bölüstürmüslerdir.Bu sistem Türkler müslüman olduktan sonrada kullanilmistir.Göktanrinin hükümdar ailesine tanidigi hükmetme hakki sülalenin kanuni mesruiyetini saglar.Bati Dünyasinda “kharizma” sözü ile ifade edilen ferdi kabiliyet ve üstünlük inanci saglar.

Bu yapiya boylar konfederasyonu da diyebiliriz.boy beyleri hakana tabidir.Hakanin kardesi veya oglu “Yabgu” sifati ile bir bölge veya boy beyleri üzerinde en yüksek memur olarak bulunur.Boy beyleri ve yabgular aslinda hakanliga baglidirlar ancak genis yetkilere sahiptirler.

__________________

Onu Kalınlaştırarak Kırılmasını Engelleyen Tek Şey

"İki Taraflı" Olmasıdır.

[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak için TIKLAYIN...]

Eski Türklerde hükümdar ünvanlarinin tarihçesi

Bu ünvanlarin Mogol veya Tunguz menseli oldugu hakkinda iddialar söz konusudur.Ancak “han” deyiminin il ile birlikte 3. Asirdan itbaren Türklerce bilindigi hatta muhtemelen il han tabirinin M.Ö. Asya Hunlarinda bulunduguAvrupa Hun Hükümdari Atilla’nin haniminin adindanda “han” sözünün mevcut oldugu bildirilmistir.Kagan tabirinin Bati HunlarindaAkhunlardaTabgaçlardaM.Ö.1.yyda Asya Huh Devletinde kullanildigi ve M.Ö.1.yy da Asya Hun Devletinde kullanildigi ve M.Ö.293 yilina ait Paikuli’deki Sasani kitabesinde bir Hun reisinin “hakan” ünvani tasidigi ileri sürülmüstür.

Aslinda Türk göçebe devletinin basinda Kagan bulunurdu ve akrabalarini han rütbesiyle kendisine bagli oymaklarin basina yönetici olarak tayin ederdi.Fakat zamanla han ünvanini almis “imparator sah sultan” karsiliginda hükümdarlar için kullanilmaya baslanmistir.Örnegin önceleri bir kabile reisi olan Timuçin Mogol imparatorlugunu kurup basina geçtigi zaman han ünvanini almis ve o tarihten sonra Cengiz Han adiyla anilir olmus.

Harizmsahlar’in ordu teskilatinda emir muadili bir rütbe olusturan hanin Dede Korkut Hikayelerinde bey karsiliginda kullanildigi görülmektedir.Yine Anadolu’nun dogu ve güneydogusundaki özel statülü birimlerin hakimleri ile Safeviler döneminde irandaki tasra yöneticilerine “bey pasa” anlaminda han denmekte idi.Göktürkler’de de zaman zaman kagan yerine kullanilmistir.Ayni zamanda Delhi Sultanligindan beri hindistan müslümanlari arasinda soylulk ünvanidir.Osmanli padisahlari içinde de ilk defa 1. Murat tarafindan olmak üzere kullanilmistir.Hatta bazi devletler Hanlik adi ile anilmistir.

Kagan unvani mutlak ve evrensel bir nitelige sahiptir.Bu ünvanin Proto-mogollar’da kullanilisi kaan seklindedir.ilk defa Arap müelliflerinin TürkMogolÇin Hükümdarlari için kullandiklari hakan ünvani kaganin Arapçalasmis seklidir ve islamiyetinkabulünden sonra Türkler arasinda da yayginlasmistir.

__________________

Onu Kalınlaştırarak Kırılmasını Engelleyen Tek Şey

"İki Taraflı" Olmasıdır.

[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak için TIKLAYIN...]

Hükümdarlik Belgeleri

Otag (Hakan çadiri):Otagi yikmak hükümdarliga nihayet vermek manasina geldigi gibihakanin belki de hiç ugramadigi uzak köselerde bu tahtli saraylarin mevcudiyeti bölgenin himaye altinda oldugunu belgeler ve emniyeti garanti eder.

Örgin(taht) altindandi.Hükümdara mahsus olupkanat eliglerine küçük kaganlarasadlarave diger yüksek idare adamlarina devleti temsilen resmen hakan tarafindan verilen tuglar ;GöktürkUygurTürgis ve ihtimal Karluk devletlerinde tepesine altin bir kusbasi takilmak sureti ile belirlenirdi.Köbürge (davul) hakimiyet belgesi idi.Kotuz(Sorguç)hükümranlik sembolü olarak börke takilan küçük bir tutam yabani sigir ya da at kili idi.

TugBayrakküstabel:Türklere göre “Bayraksiz otagotagsiz da bayrak olmaz”.Bayrak kökünü dinden ve sihirden alan bir bagimsizlik sembolüdür.Bu terimler özellikle Divan-i Lugat’ül –Türk’e baktigimizda ayni anlamda kullaniliyordu.Türk hakaninin yedi ve dokuz tugu vardi.inanisa gre yer ve gök yedi katti ve diger bir inanisa göre dokuz katti.

Davul da tugu tamamlayan bir alamettir.Savastan ve büyük törenlerden önce Hanlik otagi kurulurtug dikilir.Davul vurulmaya baslanir.

Hükümdarin maiyeti

Kaganlarin maiyyetinde bulunan ileri gelen memurlaramüsavirlereve komutanlara (sadlara)buyruk deniliyordu.

Sarayda bulunan baslica görevliler sunlardi;amgacilar (kaganin altin damgasindan sorumlu)danismanlarhazinedarlarelçilerdavetçil erkilavuzlarsaray tabiplerifalci ve müneccimlerkapicilarisçilersanatkarlar...

Hükümdarin yasantisi ve Saray gelenekleri
Bu dönemde hakan sarayi ve otagi herkesin serbestçe girip çikabilecegi yer degildi.Saraya gelebileceklerkanun ve törelerle tesbit edilmistsir.Türkler görülmesi ve girilmesi yasak bölgelere korig derlerdi.Türklerde hakanlarin büyük bir zamani seferde geçtigi için harem dairesinin de beraber götürülmesi adetti.Savaslar çok defa akin için degil ülkelere yerlesmek ve oturmak gayesi ile yapilirdi.Bu sebeple çogu zaman askerlerin aileleri de orduyu takip ederdi.Bas-Hatun resmi törenlerde hakanin yaninda bulunurdu.Ayrica muhtelif siniflara ayrilmis pek çokta cariye vardi.Hatta Bayan-Çur Kagan gibiUygur Hakanlarinin Çin imparatorunun öz kizi olan hatunlari vardi ancakbashatunun Türk soylularindan birisinin kizi olmasi sartti.

__________________

Onu Kalınlaştırarak Kırılmasını Engelleyen Tek Şey

"İki Taraflı" Olmasıdır.

[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak için TIKLAYIN...]

Selçuklu Öncesi Türk Hükümdari

Türk Kagani
Eski Türkler’in kagan unvani imparator demektir.Çünkü Çin’deki imparator ile es manada görülmüstür. Çin imparatoru “yeryüzünün sahibi” anlamini tasir.Bundan dolayi Türker’in kagan sözü “padisah” ve “sultan” ünvanlarindan daha genis ve derin bir manayi içine toplar.

Yeryüzünün Hakani
“Yeryüzünün Hükümdari” sayilan Türk Kaganlari “Tanrinin Yarligi” ile dünyanin büyün ülkelerini idare ederlerdi.Bu çesit devlet anlayisina “üniversal” devlet sekli denir.Bizim literatürümüzde “cihansümul devlet” deyimi kullanilir.Böyle bir devletin kurulup islemesi için deTürklerin dünya görüsleri ile dinlerizaten ilk çaglardan beriuygun bir fikir ortamimeydana getirmislerdi.

Çin’de ve Türkler’de Cihan Devleti Anlayisi
Çin imparatoru “gögün altindaki ülkeleri gögün bir temsilcisi olarak idare ediyordu”.Çin imparatoruna ayrica “Tien-tse” yani gögün oglu da diyorlardi.

Hunlar da Çin Tarihlerine göre imparatorlarina “Tanrinin oglu” derledi.Türklerin bu görüsünü Çinli’lerinkinden farkli kilan yanigünlük yasantilarindan dogmasidir. Yani daha realist ve gerçekçi idiler.Türk Kaganlari için yeryüzünün bütünü degilTürklerin yasadiklari yer önemliydi. Onlarin yer ve sulari mukaddesti. Yer ve sularin sahibi dünyanin kurulusundan beri Türk Hakani idi.Bu yer ve sular hiçbir zamansahipsiz olamazdi.Nitekim Göktürk Kitabeleri söyle diyor:

“(il-Teris Kagan) atalarimiz (Bumin ve istemi Kaganlar’in) tutmus ve(idare etmis olduklari) yer ve sular sahipsiz kalmasin diye: Azmis milleti yeniden düzenlemis ve yaratmis!...

Türk’ün Yer ve sularinin sahibi Türk Kagani
Onlara göre diger Türklerin yer ve sulari da sahipsiz kalmamaliydi.Bunlarin gerçek sahibi de ancak Göktürk Kagani olmaliydi.Mesela Kirgiz Türkleri’nin kendilerine göre bir kaganlari vardi.Fakat Kirgizlara basegdiren Göktürkler onlarin yerleri olan Kögmen bölgesi için de böyle diyorlardi.

Türk Kagani Tanrinin Yerdeki Temsilcisi
Türkler’e göre kendi kaganlariGök’ün yerdekendisi adina tayin ettigi temsilcisi idi. Bir Türk’ün basarili bir kagan olabilmesi için kendisine tanri tarafindan verilmis üç özelligin olmasi gerekir:

Yarligitalihi ve kismeti
1)Tanri kendisine kaganlik ve basari için yarlig vermeliydi. 2)Tanri diger insanlardan farkli olarak onu iyi talih yani “kut” ile donatmaliydi. 3) tanrinin kendisine iyi bir kismet “ülüg” vermesi gerekirdi.

__________________

Onu Kalınlaştırarak Kırılmasını Engelleyen Tek Şey

"İki Taraflı" Olmasıdır.

[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak için TIKLAYIN...]

Bilge Kagan hükümdar olusunu söyle anlatir:

Tanri yarlig verdigi için özüm tahta oturdum! Dünyanin dört kösesindeki milletleri düzenledim! Yarattim!

Türkler gök sözü ile tek ve yüce tanri yaninda maddi gögü de kastederlerdi. Yer ile gögü ayni deger ve kutsallik içinde görürlerdi.Bilge Kagan basarilarinin sebebini hem göge hem de yere bagliyordu:

Yukaridaki Gök ve asagidaki yer bana yarlig verdigi için (milletimin)gözünün görmedigi;kulaginin isitmedigi; sagimdaki gün dogusuna(Güney ülkelerine);arkamdaki günbatisina akinlar yaptim.

Gökten Kagan Olma
Çinliler Çin imparatoruna “Tien-tse” yani Gökün oglu derlerdi.Bu terim Büyük Hun Devletinin ünlü imparatoru Mete için “Tanrinin oglu” seklinde söylenmisti.

Tanriya Benzer Gökte Kagan Olma
Göktürkler kaganlarini çogu zaman”Tengride bolmus”yani gökte olmus gibi gösteriyorlardi.Fakat zaman zaman derinlesiyopr gögün nasil oldugunu anlatmaya çalisiyorlardi.Bu kutsal gök “Tengri teg tenri” yani tanriya benzer gök seklinde tanimliyorlardi.Uygurlar ise gögü bazi bölümlere ayiriyorlardikendi kaganlarina unvan verirken “Kün tengride” yani “Günes Tanrida olmus”Kagan gibi deyimler kullanmislardi.

Gökün Tanrinin Kaganlikla Kutlamasi
Göktürk çaginda kaganlarin gökte dogmus veya yaratilmis olduklarina dair inanç veya düsünce izine rastlamiyoruz.Türklerin inancina göre bilge kaganin babasi il Teris Kagan ile annesi il Bilge Hatun Tanri tarafindan göge götürülmüs ve tahta çikarilmislardi.

Türk Kaganlarinin tahata çikma törenlerinde bir nevi Göge çikma hayal ve düsünceleri de yer aliyordu.Ancak Türk Kagani bir insanoglu idi.Yazitlar Tanriya Benzer Gök (tarafindan) yaratilmis Türk Bilge Kagan derler iken bizden daha baska düsünüyorlardi.Eski Türkçede bir seyin Tanri tarafindan yaratilmis olmasi isi kilinmak fiili ile söylenirdi.Yaratmak ise birseyi yapmak ve düzenine koymak anlamina gelirdi.

Türk Bilge kagan
Buradaki Türk Bilge Kagan bizim tanidigimiz Bilge Kagan olmayabilir.Buradaki Türk ve Bilge tanimlariTürk Kaganlarinin genel özellikleri idiler.

__________________

Onu Kalınlaştırarak Kırılmasını Engelleyen Tek Şey

"İki Taraflı" Olmasıdır.

[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak için TIKLAYIN...]

Hunlarin Hakanlik Ünvanlari ve Türkler

“Kagan ünvani Göktürkler’den önce Avar hükümdarlarinin kullandiklari bir ünvandi.Zaten “kagan” sözü bir unvan olarak Türkler’de degil ;daha önceleri dogudaki Proto-mogollar arasinda da rastlaniyor.552 senesinde Avar Devletini yikarak onlarin mirasina konan Göktürkler hükümdarlik ünvanlarini da beraber almislardi.

Dünyanin imparatoru
Hunlarin sanyü ünvani “ Sonsuzluk ve bütün cihani içine alan” gibi genis bir anlam ifade ediyordu.Daha sonraki Türk Devletlerinde de büyük imparator asagi yukari buna yakin bir düsünce yolu ile anlatilacaktir.Türkler’in “Kür Han” ve Mogollar’in “Gur Han”lari da bundan baska bir sey degildir.

Han ve Kagan Ünvanlari
Avarlardan Türkler’e kagan ünvaninin girmis olmasina ragmen kan yani han deyimi Türkler’in zihinlerinden büsbütün silinmemisti.Gerçi Göktürk kaganlarinin resmi ünvanlari “kagan” idi am yazitlara sik sik “han” ünvani sikistiriliyordu.Vezir Tonyukuk yazitinda ikinci Göktürk Devletinin kurucusu il-Teris Kagan’a da çogu zaman “Kan” yani “Han”deniyordu.Fakat ogullari içinse “ka’an” ünvani kullanilirdi.Çünkü onlar babalari gibi büyük ve Ata Han degillerdi.

__________________

Onu Kalınlaştırarak Kırılmasını Engelleyen Tek Şey

"İki Taraflı" Olmasıdır.

[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak için TIKLAYIN...]

HAKANIN ÖZELLiKLERi

Bilgelik ve alplik
Bilgelik Büyük Hun Devletinden beri hükümdarlar için özenilen bir özellikti. Mete’nin sag ve solunda bilge prensler yer aliyordu.Bu durum Göktürk Devletinde de devam etti. Bilge Kagan kaganlik tahtina oturmadan önce böyle bir bilge prens idi.Bilgelik bütün iyi ve büyük Türk kaganlari için müsterek bir unvan olarak kullaniliyordu.

Bilgi ve Bilgi sahibi olma
Türk Kaganlarinin basta gelen ve önemini hiçbir zaman kaybetmeyen bir özellikleri idi.Yalnizca kaganlarin bilge olmasi kafi gelmiyor çevresindeki büyük memurlarin ve komutanllarin da bilge olmasi sart görülüyordu. Eski Türk yazitlarinda “Bilgi bilmez kisiler bilmedikleri için daima felaketlere ve yenilgilere sebep olmuslardir” denilmektedir.

iyi ve Kötü Kaganlar
iyi ve Büyükj Türk Kaganlarinin Özellikleri
Yukarida Mavi Gök;asagida Yagiz Yer yaratildiginda ;ikisi arasinda insanoglu yaratilmis. insanoglunun üzerine atam ve amcam Bumin Kagan ileistemi Kagan hakan olarak oturmus. Tahta çikip Türk Milletinin ilini ve töresini idare edivermis ve düzenleyivermisler.

Bu iki yer arasinda sahipsiz ve teskiletsiz yasayan Göktürkleri düzenleyerek otururlar imis.Bilge Kagan imisler! Alp Kagan imisler! Buyruklari da bilge imis! Alp imis!

Kötü Kaganlarin özellikleri
Ondan sonra küçük kardes büyükler gibi yaratilmamis imis!Bilgisiz Kaganlar tahta oturmuslar imis!Kötü Kaganlar tahta oturmuslar imis!

Türkler Kaganlarinin iyi veya kötü oluslarini Tanrinin yaratisina ve bagisladigi iyi kader ile talihe bagliyordu. Onlara göre kagan iyi olmayinca beyler ile millet de birbirine düserdi.

Bas olma ve baskanlik
“Reis” ve Baskan Türklerde “basçi” demektir.Göktürklerde bas basa geçer ve idare ederdi. Karahanlilarda hakan da budun bascisi yani idare edendi.(KB)

Dogru sözlü ve erdemli hakan
Türk Kaganlarinin herseyi dogru söylemeye çalistiklarini görüyoruz.Türk yazitlarinda kaganlar halka “bu sözümde yanlis var mi” diye seslenirler. Eski Türklerde erdem bir tanri yolu ve hükümdara tanri tarafindan verilmis iyi bir özellikti.Bir hükümdarin akilli ve filozof olmasi sartti. Böyle akilli ve filozof hükümdara Türkler “Bögi” veya “Bögü Kagan” ünvanini veriyorlardi.

Ünlü Hakan
Büyük kaganlar ünlü olacagindan Türkler kaganlarina verdikleri ünvanin sonuna veya ortasina ünlü anlamina gelen “külüg” deyimini koyarlardi.Örnegin Alp Külüg Bilge Kagan gibi.

__________________

Onu Kalınlaştırarak Kırılmasını Engelleyen Tek Şey

"İki Taraflı" Olmasıdır.

[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak için TIKLAYIN...]

HAKANIN VAZiFELERi

ilahi Savas Gücü
Eski Türk Devletlerinin temeli savas gücüne dayaniyordu.Devletin kurulusu ile asayis ve düzenin saglanmasi silah gücüne bagli idi.Tanrinin Türk Kaganlarina verdigi kutlu güç ve yarlik komutanlara da geçer di.

Tanri yarlig verdigi için;

Hepsi 25 defa akin yaptik!13 defa süngü ile savastik!

illi olanlari ilsiz kildik! Kaganli olanlari kagansiz kildik!Dizi üzerinde dik duranlari çöktürdük! Basini dik tutanlari egdirdik!

Kaganlar ordunun basinda
Türkler kaganlarin yaptiklarini anlatirken hep yukaridaki sekilde bahsederlerdi.Bu duruma bakilirsa Osmanli padisahlarinin büyük seferlerde bulunmalari raslanti degildir.

Kaganlar halki konduran ve iskan eden
Türk Kaganlari iskanci idiler. Yeni bir ülkeyi alip devlete katma onlar için bisey ifade etmiyordu. Ülkeyi alma isinden sonra ülkeyi kondurma çabasi gelmeli idi.

Halki doyurup giydirme
Uygur ülkesine giden Çin elçilerine göre Uygur ilinde fakir ve yoksulluk içinde yasayan kimse yoktu.Çalismayan ve Uygur vatandaslarina devlet ile Uygur Kagani yardim ederdi.

Eski Türklerde her nekadar devlet kaganin bir mali gibi görünse de Türk Kaganlari bu malin halk ile bölüsülecek bir varlik oldugunu da unutmazlardi.Dede Korkut “Kaçan kazan evün yagmalatsa helalinün alir tasra çikardi”diyor.Yani Kazan – Han ne zaman ki evini yagmalatsa hanimin alir disari çikardi.

Akinlarda kazanç saglama
Akinlar da halk ve askerin kazanç kaynagi idi.Fakat akin yagmalarinin bagli oldugu kesin kurallar vardi.Bu yagmalamanin esasi hierarsik bir düzen içeriyordu.

Halki doyurma ve giydirme egitme
Bilge Kagan halki doyurma ve donatma isini söyle anlatiyordu:

“Tanri yarlig verdigi için kutum varoldugu için:Kismetim varoldugu için! Ölmek üzere olan milleti dirilterek egittim!Çiplak milleti elbiseli; fakir milleti zengin kildim!Azicik milleti çok kildim!”

Halkin kalbini elde etme
Göktürklerin Altinci Kagani Isbara Kagan taht kavgalarinin baslamasi üzerine kaganliga Türk Halki ve Beyleri tarafindan seçim yolu ile getirilmistir.imparatorluk içinde bir birlik kurmayi basaran isbara Kagan devamli kuraklik ve hastaliklar nedeni ile son senelerinde basarisiz olmustu.

Çin kaynaklari isbara Kagan için söyle diyorlardi:

“isbara Kagan kendisi çok cesur idi.Bu sebeple de halkinin kalbini elde edebilmisti.

Sonradan kagan olacak bir Türk Prensi için ise Çin Tarihleri söyle diyorlardi.

“Kendisi çok akilli ve kurnazdir. Fakat (kendi devleti içinde ve Çin karsisinda) durumu zayiftir.Bununla beraber o kendi halkinin kalbini kazanmasini bilmistir.

Eski Türk Kaganlari önce kendi halkinin kalbini kazanmak isterlerdi.Tipki askerlerine kendini sevdirmek isteyen bir komutan gibi.

Hakanlarin babalik vazifesi
Eski Türk Kagan ve sultanlari semavi mensee ve cihan hakimiyetine sahip bulunmak inanci ile milletin ve tebaani velisi veya babasi sayiliyor ve dünyanin efendisi sifatlarini haiz bulunuyorlardi.Türk Devlet anlayisina göre hükümdarlarin millet ve tabaalarina karsi adalet sefkat ve himaye göstermeleri bu babalik sifati(velayet-i pederane)ile alakalidir.

__________________

Onu Kalınlaştırarak Kırılmasını Engelleyen Tek Şey

"İki Taraflı" Olmasıdır.

[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak için TIKLAYIN...]

TÜRK KAgANLARINDAN ÖRNEKLER

Göktürk Kaganlarinin Görünüsleri
Mokan Kagan’in (M.S.553-572) Efsanelesmis bir portresi:...Kaganin distan görünüsü çok garipti. Bir (çin) ayagindan daha genis bir yüzü vardi.Yüzünün rengi ise çok kirmizi idi. Yaratilisi da çok sertti.Gözleri iki cam yuvarlak gibi parliyordu. Vücudu çok güçlü idi. Diger Kavimleri idaresine almak için yaptigi akinlar; hirsla devam ediyordu...

Batida: Ak-hunlari yendi.Doguda Kitanlari kovalayip aldi.Kuzeyde ise: Kirgizlari kendisine bagladi. Gücüne dayanarak Çin disindaki bütün ülkeleri idaresi altina aldi.Devletinin sinirlari: Doguda ÇindekiLiao Denizine Batida ise Bati Denizine (Hazar Denizi ) kadar uzandi.

Devletin (batidan doguya) genisligi:10000 milden fazla idi .Güneyde Gobi Çölünden Kuzeyde Baykal Gölüne 6000 mil.Buradaki bütün ülkeler onun denetimi altina girmisti.

Göktürk Yabgu Kaganin portresi
(Çin Tarihlerine göre)...Yabgu Kaganin uzun bir çenesi vardi.Kaslari çok seyrekve azdi.Fakat gözleriçok parlakti.Çok cesur bir kisiydi.Ayrica her yaptigi is de planli bir sekilde düzenlenmisti.

Türk Kaganlarinin Zayif Yanlari
Büyük Türk Prensleri birbirlerini kiskaniyorlar ve çok hirslilar:Bir Çin elçisinin raporuna göre(M.S.578-579) ...Isbara Kagan’in emri altinda üç büyük türk prensi vardir.Bunlarin hepsi amca yegen kardeslerdir.Kagan ünvani tasirlar.Ancak birbirine güvenmez ve çok hirslidirlar.

Türk Kaganlarinin Tahta Çikma Törenleri
Türklerd’de tahta çikma törenlerinin bir nevi göge çikma gibi kutsal bir anlami vardi.Kilicinin kuveti ile hükümdarligi elde etmis olan bir Türk Hakanini bir keçe üzerine koyarak döndürmek sureti ile yapilirdi.Ayrica kaganlarin boyunlarina bir ip geçirerek bogar gibi yapiyorlardi.Daha çok askeri agirlikli olan bu törenler din ve inanisla da ilgil idi.

Kurultayla Kagan Seçimi
Türk Kaganlari seçimle seçilebilirdi. Fakat Türklerde çok kati kaidelerle belirtilmis veraset kaideleri vardi.Bu durum seçimle pek bagdasmiyordu.Ama taht bos kalinca ünlü Göktürk Kagani isbara Kagan seçimle tahta oturmustu.

Türk Kaganinin monarkligi
Siyasi-idari otoriteyi elinde tutan han ve boy beyleri toplum hayatininbütün alanlarini gelenekler ve törelere göre düzenledikleri bagimsiz bir adalet örgütü bulunmadigindan yargiç olarak görev yaptiklari ve aristokratik ögeler olarak görüldükleri söylenebilir.

Mutlak iktidara sahip bulunan han törenin sinirlandiriciligi altinda idi.Boy beylerinin varligi ve gücünün hanin serbestiyesini sinirlandirdigini söyleyebiliriz. Ayrica seçmen heyeti olarak görülen kurultay beylerden ve toplumun seçkin kisilerinden olusmakta ve iktidara geçecek hani tasvip etmekteydiler. Han böyle bir yapi dahilinde bir monarkti. Han kendi otoritesi altindaki boy beylerine senede bir kez sölen vermekte ve bu sölende toplumun sorunlari konusulmaktaydi.Han böyle bir yapi dahilinde bir monarkti.

__________________

Onu Kalınlaştırarak Kırılmasını Engelleyen Tek Şey

"İki Taraflı" Olmasıdır.

[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak için TIKLAYIN...]

iSLAMi DEViR TÜRK HÜKÜMDARLIK KURUMU
Selçuklu Devri
Kelime Kuran’da daha çok tezahürler ve fevkaladeliklere istinad eden ahlaki veya sihri iktidar manasinda mevcuttur ve bu iktidar dini bir beyanda bulunmak selahiyetini verir.Kuran’da tabirin kudret manasini da ihtiva ettigi alti yer vardir. Ohalde bu iktidar fakat daha ziyade idari iktidar manasi sultan kelimesine islamin ilk asirlarinda verilmistir.

Tugrul Bey paralarinda sultan lakabini ilk kullanan ve buna ilaveten al-sultan al-muazzam terkibini kullanan ilk islam hükümdaridir.Bu vaziyet Selçuklularin sultan tabirini hakiki bir hükümdar olarak ilk kullananlar olduklari keyfiyetini pek muhtemel oldugunu ortaya koyar.

Devlet teskilatinin islam Türk Devletlerinde en mükemmel seklini almis oldugu Büyük Selçuklu imparatorlugu zamaninda sultan adina (Meliksah Sencer Büyük Sultan – Es Sultan-ül –A’zam) adina ülkenin her tarafinda hutbe okunur para onun adina bastirilir fermanlara “büyük divan” (merkezi hükümet) kararlarina onun isminden ibaret tugrasi çekilirdi.Sultan Türkçe adi yaninda bir müslüman adi da alir saltanatin Hilafetçe tasdiki adina halife tarafindan verilen lakaplari kullanirdi.Savaslarda ve gezilerde basi üstünde “çetr” tutulur ve daima beraberinde bulunan muzika takimi (“nöbet”) günde bes namaz vaktinde nöbet çalardi.Sultanlar haftanin belirli günlerinde devlet erkanini ve kumandanlari kabul eder halkin sikayetlerini dinler kadilari tayin iktalari tevzi tabi devlet baskanlarinin hükümdarliklarini meliklerin idareciliklerini tasdikve devlete karsi islenen suçlarla mesgul yüksek mahkemeye (divan-i mezalim) baskanlik ederdi.

Karahanli Devletinde idare Bozkir ilinin devami mahiyetinde idi.Yalniz teskilatin üst kademelerinde eski “hakan” yerine arslan han kullaniliyordu. Böyle bir istilah degisikligi vardi. islamiyeti ilk kabul eden Satuk Bugra Han’dan itibarenmüslüman isim ve lakaplari almaya baslamislar fakat sultan ünvanini XIII. yy’dan itibaren kullanmaya baslamislardir.

Daha ziyade mahalli bir islam Devleti durumunda olan Gazneliler’de hükümdarligi hilafet makaminca tasdik edilen ve halifeden çesitli lakaplar alan Mahmud ihtimal “sultan” ünvani ilk tevcih edilen hükümdar olmus sonra bu tabir bütün islam Devletleri Baskanlari tarafindan resmi unvan olarak kullanilmistir.

Selçuklular ise baslangiçta eski Göktürk devlet anlayisi ve teskilatinda idiler.Fakat 1040 Dandanakan Savasi ile Horosan’a yerlesmeleri ve gerek buranin bir kültür merkezi olmasi gerekse burada hüküm süren yerlesik Dogu islam kültürü ile degisim basladi.Tugrul Bey sultan ünvanini almis islam ad ve lakaplarini kullanmaya baslamistir.islam Halifesi Tugrul Bey’e “Dünya Sultani” ünvanini verir.Alp-Arslan “Cihan Sultani” Meliksah ve Sultan Sancar ”En Büyük Sultan” diye anilirlar.Bu durum Selçuklularda cihan devleti ve cihan hakimiyeti telakkisinin daha berrak ve kuvvetli olarak devam ettigini gösterir.islam Tarihinde de ilk kez olarak siyasi iktidarla dini iktidar ayrilir.Halifenin karsisinda siyasi otoriteye sahip bir sultanla karsilasmaktayiz.

Selçuklu Devri ve Anadolu Beyliklerinde Hanedanlarin Menseei Ve Hükümdarlarin Formasyonlari

Gelenek ve tarih hemen bütün Türk Devletlerinin menseini Oguzlara baglar.Büyük Selçuklular ve onun kollari(Türkiye Suriye Irakve Kirman Selçuklulari) Oguzlarin Kinik boyundandir.Anadolu Beylikleri ise çesitli boylara sahiptir: Örnegin Karamanogullari Avsar boyundan;Dulkadirogullari Bozok boyundandir.

Selçuklu devri devletlerinde basta bulunan sultan ve meliklerin formasyonlari tahsil ve egitim durumlarina gelince Selçuklu öncesi dönemde kaganlarin bilgili olmasinin sart oldugu gibi Selçuklu devrinde dE hanedan üyelerinin egitimine önem veriliyordu.Bunu saglamak için sehzadeler ve prenslere küçük yaslardan itibaren sarayda teorik olarak devrin bilimleri saray hocalari tarafindan ögretiliyordu.Onbes yaslarindan itibaren bu egitim ve ögretim devam etmekle beraber sehzade atabey nezaretinde melik ölarak bir eyaletin basina tayin ediliyordu.Böylelikle pratik yönetimi ve askerligi ögreniyordu.Selçuklu devri sultanlarinda Sultan Sancar’in durumu istisnadir.Çocukluk dönemi Selçuklular’in fetret dönemine rastladigi için kendi ifadesine göre iyi bir tahsil yapma imkani bulamadi.

__________________

Onu Kalınlaştırarak Kırılmasını Engelleyen Tek Şey

"İki Taraflı" Olmasıdır.

[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak için TIKLAYIN...]