Yer Değiştirme Uygulamasının Yurtdışındaki Yansımaları

Yer değiştirmenin yapıldığı bölgelerde bulunan yabancı gözlemciler Birinci Dünya Savaşı’nın içinde birçok cephede savaşmasına rağmen Osmanlı Hükümeti'nin bu işi büyük bir titizlikle ve iyi bir şekilde yürüttüğünü yazdıkları halde Batı basını olayları saptırarak vermeyi tercih etmiştir. Nitekim Amerika'nın Mersin'deki konsolosu Edward Natan sevkiyatın son derece düzen içinde yapıldığını raporunda belirttiği halde İstanbul'daki büyükelçi Morgantau olayları gerçeklere tamamen ters şekilde ülkesine bildirmiş ve Amerikan basını da bunları Türkler aleyhine kullanmıştır.

İran'da bulunan İngiliz konsoloslarının raporları çerçevesinde 1.000.000 Ermeni’nin öldürüldüğü gibi iddialar İngiliz parlamentosunda tartışılmış ve Türk Hükümeti'nin protesto edilmesi kararı alınmıştır. Ayrıca İngiltere'de Ermeni olayları hakkında yayınlanan "Mavi Kitap"ta Osmanlı ülkesinde bulunduğu savunulan 1.800.000 Ermeni’den üçte birinin katledildiği iddia edilmiştir.

__________________

Yabancıların İncelemeleri

Bu konuda ilk inceleme Birinci Dünya Savaşı’nın bitiminden hemen sonra İstanbul'un işgali sırasında İngilizler tarafından yapılmıştır. Savaş suçu işledikleri gerekçesiyle tutuklanan 143 Türk’ü mahkum ettirebilmek için savaştan galip gelmelerinin üstünlüğünü de kullanarak yaptıkları incelemelerde soykırımın varlığına yönelik bir bilgi ve belgeye ulaşamamışlardır.

Sonraki yıllarda soykırıma yönelik uydurmalar durmamış sahte bilgi ve belgelerle kamuoyu oluşturulmaya çalışılmış bazı ülkelerin siyasileri de bu oyuna alet edilmiştir. 1985’te ABD Temsilciler Meclisi’nin sözde Ermeni soykırımına yönelik bir karar alma çalışması üzerine 69 bilim adamının 19 Mayıs 1985’te Temsilciler Meclisi’ne sundukları rapor son derece önemlidir. Raporda özetle şöyle denilmiştir(17):

“14. yüzyıldan 1922'ye kadar günümüzde Türkiye olarak daha doğrusu ‘Türkiye Cumhuriyeti’ olarak adlandırılan bölge çok dinli çok uluslu bir devlet olan Osmanlı İmparatorluğunun bir parçasıydı. Nasıl Habsburg İmparatorluğunu günümüz Avusturya Cumhuriyeti ile eş saymak yanlışsa Osmanlı İmparatorluğunu Türkiye Cumhuriyeti ile bir tutmak da yanlıştır.

Türk Osmanlı araştırmaları ve Ortadoğu üzerine uzmanlaşmış aşağıda imzaları bulunan Amerikalı akademisyenler ABD Temsilciler Meclisi'nin 192 sayılı kararında kullanılan dilin birçok açıdan yanıltıcı ve yanlış olduğu görüşündedirler. Çekincelerimiz ‘Türkiye’ ve ‘soykırım’ sözcüklerinin kullanılması konusunda odaklanmakta olup aşağıdaki şekilde özetlenebilir:

Günümüz Türkiye Cumhuriyetinin 1923 yılında kurulmasıyla sonuçlanan Türk Devrimiyle 1922'de tarih sahnesinden silinmiş olan Osmanlı İmparatorluğu şu anda Güneydoğu Avrupa Kuzey Afrika ve Ortadoğu'da bulunan ve sadece bir tanesinin Türkiye Cumhuriyeti olduğu 25'ten fazla devletin topraklarını ve halklarını bünyesinde barındıran bir devletti. Türkiye Cumhuriyeti Osmanlı zamanında gerçekleşen hiçbir olaydan sorumlu tutulamaz.

‘Soykırım’ suçlamasına gelince; bu açıklamayı imzalayanların hiçbiri Ermenilerin çektikleri acıların boyutlarını küçümseme amacını taşımamaktadır. Aynı şekilde söz konusu bölgedeki Müslüman halkın da acılarının farklı şekilde değerlendirilemeyeceği görüşündeyiz. (...) Ancak saldırgan ve masum olanı ayırt edebilmek ve olayların nedenlerini belirleyebilmek için tarihçilerin ulaşmaları gereken daha birçok belge ve bulgular vardır.

Temsilciler Meclisinin 192 sayılı kararındaki gibi ithamları kaçınılmaz olarak Türk halkı hakkında adaletsiz yargılara varılmasına ve belki de tarihçilerin bu trajik olayları anlamakta kaydetmeye başladıkları gelişmeye zarar verilmesine yol açacaktır.

Kongre bu kararı kabul ederse tarihsel sorunun hangi yanının doğru olduğuna yasa yolu ile karar vermeye çalışmış olacaktır. Tarihsel olarak şüpheli varsayımlara dayalı böylesine bir karar dürüst tarihsel araştırmaya zarar verecek ve Amerikan yasama sürecinin güvenirliliğini sarsacaktır.”

DİPNOTLAR

1) Halaçoğlu Prof. Dr. Yusuf Ermeni Tehciri ve Gerçekler (1914-1918) TTK Yayını Ankara 2001 s. S. 70 (ŞFR. nr. 54/315 (Ek-III)

2) Halaçoğlu Prof. Dr. Yusuf a.g.e. s. S. 70 (DH. EUM. 2. Şube 68/80)

3) Orel Şinasi; Yuca Süreyya; Ermenilerce Talat Paşa'ya Atfedilen Telgrafların Gerçek Yüzü TTK Yayını Ankara 1983.

4) Halaçoğlu Prof. Dr. Yusuf a.g.e. s. S. 70

5) Dr. Hüsamettin Yıldırım Ermeni İddiaları ve Gerçekler Ankara 2000 s. 35

6) Karpat Kemal H. Ottoman Population 1830-1914 Demographic and Social Charsetistic The University Of Winsconcin Press 1985 London

7) Halaçoğlu Prof. Dr. Yusuf a.g.e. s. 76

8) Halaçoğlu Prof. Dr. Yusuf a.g.e. s. 77

9) Halaçoğlu Prof. Dr. Yusuf a.g.e. s. 77

10) DH. EUM. 2. Şube nr.2F/14.

11) Bkz. DH. EUM. 2. Şube nr.2F/94.

12) Archives des Affaires Etrangéres de France Série Levant 1918-1928 Sous Série Arménie Vol. 2 folio 47’den naklen bkz. Bilal ªimºir Les Departén de Melte et les Allégations Armeniennes Ankara 1998 p. 49.

13) Akdes Nimet Kurat; Türkiye ve Rusya Ankara 1990 s. 471

14) Hovannisian Richard The Ebb and Flow of the Armenian Minortiy in the Arab Middle East Middle East Journal Vol. 28 no. 1 Winter 1974 s. 20

15) Halaçoğlu Prof. Dr. Yusuf a.g.e. s. 62

16) Halaçoğlu Prof. Dr. Yusuf a.g.e. s. 82

17) FEIGL Erich- A Myth of Terror: Armenian Extremism: Its Causes and Its Historical Context Edition Zeitgeschichte-Freilassing Austria.

__________________