Anitkabir'in insaasinin baslamasi ve kamulastirilma çalismalari için ilk asamada 1 Haziran 1944 tarihinde Bayindirlik Bakanligina 1.000.000 TL. ödenek tahsis edildi.
Sartnameye göre yarismayi kazanan projenin uygulanmasi ve kontrolü haklarinin eser sahibine ait olmasi nedeniyle 4 Temmuz 1944 tarihinde Bayindirlik Bakanligi Prof. Emin Onat ve Doç. Orhan Arda ile sözlesme imzaladi. Bu tarihlerde Rasattepe ve civarinin ilk agaçlandirma çalismalarina baslandi. Bayindirlik Bakanligi 4 Eylül 1944 tarihinde birinci kisim insaati ihaleye çikardi. Birinci kisim insaat Rasattepe'nin toprak tesviyesi ile Aslanli Yolun istinat duvarlarinin yapilmasini ihtiva ediyordu. Insaatin kontrol mühendislik hizmeti Bayindirlik Bakanligi Yapi ve Imar Isleri Reisligi'ne verildi ve santiye binasi olarak rasasane binasi kullanildi.

Anitkabir'in insaatina 9 Ekim 1944 günü saat 10.00'da görkemli bir temel atma töreni ile baslandi. Törene Basbakan Sükrü Saraçoglu bakanlar ve kalabalik bir davetli toplulugu katildi.

Bayindirlik Bakani Sirri Day törende su konusmayi yapti.

"Aziz Basbakanim degerli arkadaslanm

Türk Milleti 1938 yilinda Kasim'in 10 ncu günü en kiymetli evladi Atatürk'ü kaybetmisti. Bunun acisi milletimizin kalbinde bütün tazeligi ile ebedidir. Ancak bizi teskin eden kuvvet ve kudretimizi saglayan iki mazhariyetimiz vardir. Biri Atatürk'ün ebedi varliginin inkilapçi ruhunun daima içimizde ve aramizda olduguna inancimiz biri de cumhuriyetimizin milletimizin ve partimizin basinda aziz milli sefimiz Inönü'nün bulunusudur. Gerçekten bu iki büyük kuvvet etrafinda birlesen milletimiz yaratilan büyük eseri korumak büyütmek ve ileri medeniyet seviyesine varmak için hizla ve imanla çalismakta inkilabimiz daha çok ileri merhalelerine varmaktadir.

Hep biliriz ki Atatürk kendisini hatirlatmak için bir anita bir abideye ihtiyaci olmayanlardandir. Türkiye Cumhuriyeti maddi manevi bütün varligi ile Atatürk'ün büyük ve yikilmaz anitidir. Ancak kendi hislerimizi tatmin ve minnettarligimizi ifade etmek ve en kutsal bir ziyaretgahi kurmak içindir ki Anitkabir'in insasi o felaket gününden beri kararlasan bir amacimiz olmustur.

Bu ehemmiyetle yapiya baslamak için lüzumlu hazirliklar devamli çalismalarla ikmal edildi. Bugün ilk kazmanin vurulmasindan itibaren insaat devresine geçmis olunacaktir. Bu hizmetin kendisine emanet edilmesini büyük bahtiyarlik bilen Bayindirlik teskilatinin bütün dikkat ve gayretini harcayarak ve muhtaç oldugu yardimlariniza mazhar olarak muvaffak olacagina eminim.

Basvekilimizin isabetli rehberligi kiymetli ve devamli alaka ve yardimlari islerimizin basarisi için bize daima cesaret ve emniyet vermektedir. Kendilerine bu vesile ile tekrar sükranlarimi sunmak için müsaadelerini rica ederim. Sözlerime son verirken Atatürk'ün büyük adini bir daha hürmetle anar milli sefimiz Inönü' nün basimizda daima var ve mesut olmasini candan dilerim."

Bayindirlik Bakaninin bu konusmasindan sonra Yapi ve Imar Isleri Baskani Sirri Sayari'nin insaat hakkinda teknik bilgileri sunmasini müteakip temele ilk kazmayi Basbakan Saraçoglu vurdu. Sonra sirasi ile bakanlar generaller ve törene katilan kurulus temsilcileri de temel kazilmasina sembolik olarak katildilar.

Anitkabir insasinin baslamasi nedeniyle Bayindirlik Bakani Cumhurbaskani Ismet Inönü'ye su telgrafi gönderdi:

"Büyük Reisicumhur

Anitkabir'in insasina bugün Basvekilimizin ugurlu eli ile baslandi. Kendisine bu kutsal isin emanet edilmesiyle bahtiyarlik duyan Bayindirlik camiasi eserin yüksek ilham ve iradeleri dairesinde en kisa zamanda ve en basarili sekilde bitmesi için bütün gayretleri ile çalisacagina itimat buyrulmasini en derin tazim hisleri ile arz eder ellerinizden öperim." "Sirri Day Bayindirlik Bakani"
Cumhurbaskani Ismet Inönü de basari dileklerini sunan su cevabi telgrafi gönderdi:

"Sirri Day Bayindirlik Bakani Ankara
Anitkabir'in temeli atilmasi münasebetiyle yazdiginiz tel için çok tesekkür ederim. Anitkabir'in yüksek mevzuuna layik tarihi bir eser olmasi için milletimizin gösterdigi dikkat eserin mümkün oldugu kadar süratle bitirilmesini candan temenni ettirmektedir. Sebatli ve devamli çalisma ile Bayindirligimizin tam bir basarisini tebrik ettigim gün kendimi bahtiyar sayacagim. "Ismet Inönü Cumhurbaskani"

Hükümet insaat basladiktan bir süre sonra 1 Kasim 1944 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisine Anitkabir insaati için ödenek tahsisine yetki isteyen bir kanun tasarisi sundu. Bu tasariya göre 1945-1949 yillarini kapsayan dönem için her yil 2.500.000 TL. ni asmamak üzere 10.000.000 TL. na kadar geçici taahhütlere girme yetkisi hükümete veriliyordu. Kanun tasarisinin mecliste görüsülmesi esnasinda söz alan Bayindirlik Bakani "Anitkabir için gerekli arazinin kamulastirilmasinin tamamlandigini ancak halen incelenmekte olan ve genisletilmesi düsünülen insaat projesinin kabulü halinde bir kisim arazinin daha kamulastirilmasina ihtiyaç duyulacagini bu maksatla ek ödenek talep edilebilecegini" açikladi. Genel Kurulca birinci maddesinin daha açik bir sekilde ifade edilmesi için tasari Bütçe Encümenine sevk edildi. Bütçe Encümeninde gerekli degisiklik yapilarak 22 Kasim 1944 tarihinde Meclis Genel Kurulu'nda tartismaya açildi. Genel Kurul'da söz alan Trabzon Milletvekili Misat Aydin "Anitkabir proje yarismasinin dünyanin bunalimli bir dönemine rastladigi bu yansmaya degerli profesörlerin katiliminin saglanamadigini fakat bir Türk projesinin kabul edilmis olmasinin övünülecek bir durum oldugunu" belirterek 10.000.000 TL. ödenegin tahsis edilmesinin yerinde olacagini ifade etti. Kanun 283 milletvekilinin oylari ile 22 Kasim 1944 tarihinde kabul edildi. Asagidaki maddelerden olusan 4677 no.lu kanun 4 Aralik 1944 tari-hinde yürürlüge girdi.

1. Anitkabir insaati için senelik ödeme miktari 2.500.000 TL. yi geçmemek ve her yil bütçesine konacak parayla ödenmek üzere 10.000.000 TL. ye kadar 1945-1949 yillarinda geçici taahhütlere girismeye Bayindirlik Bakani ve faizleriyle birlikte bu miktari geçmemek üzere bono ihracina Maliye Bakani yetkilidir.

2. Bu kanun tarihinden geçerlidir.

3. Bu kanun hükmünü icraya Bayindirlik ve Maliye Bakanlari görevlidir.

__________________
Hiç bir "TÜRK"ün bu dünyadaki görevi sona ermez!..
Sadece ölürken bu vazifeyi bir başka "TÜRK"e devreder.
Bu bir "BAYRAK YARIŞI"dır!..
Sonradan gelen bayrağı daha ileri bir "BURÇ"a dikmekle yükümlüdür.
Bu bir "ÜLKÜ"dür!..
Her "TÜRK"ün son nefesi göklere ulaşırken;
"TÜRK MİLLETİ'NİN ÖLÜMSÜZLÜĞÜ"nün bir nişanesi olarak bir başka "TÜRK"e nefes olur.
"TÜRK" milliyetçileri ülkemizin ve "TÜRK DÜNYASI"nın aydınlık ve güzel yarınlarının sigortasıdır.
Özkan BOSTANCI

paylasim icin tesekkürler